BİR KOOPERATİF…1965 YENİFAKILI KALKINMA KOOPERATİFİ
Bir kooperatif kuruluyor; Yenifakılı Bucağı Üretim Pazarlama Yapı Kooperatifi (Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi 24 Eylül 1965-Sayı 2565)
Kooperatifin kuruluş dönemine ilişkin anlatılanlar :
“… Yenifakılı Bucağı, Yozgat ilinin Boğazlıyan ilçesine bağlıdır. Yenifakılı ve çevresinde artan nüfusa yeni iş alanı yoktur.
Yenifakılı’yı kalkındırmak, kıt kanaat geçinen halkını daha iyi yaşama koşullarına kavuşturmak, yaşamayı kolaylaştırmak için dededen kalma geleneksel tarım işlerine ek olarak bir şeyler yapmak gerekiyordu.
Ne yapılacaktı, nasıl yapılacaktı ? oturup düşünülse yapılacak ele alınacak bir çok iş gösterebilirdi. Ancak nasıl ? her şeyden önce para gerekliydi.
Yenifakılı’da önce bir dernek çatısı altında birleşildi. Ortak dertlere çözüm aramak için karşılıklı dayanışma düşüncesi bu çatı altında gelişti. 1965 yılında Köy İşleri Bakanlığı kooperatifçiliğin geliştirilmesi için yeni çalışmalara başlayınca Yenifakılı’lar başvuru yaptılar.
Köy İşleri Bakanlığı’nın yol göstermesi ve uygulamalı yardımıyla önce bir tüketim mağazası açmakla işe başladılar Böylece tüketim maddelerini daha ucuza sağlama olanağına kavuştular.
Dış ülkelere işçi gönderilirken, kooperatifleşen köylülere öncelik verilmesi kararlaştırılınca Yenifakılı’lar bu işe dört elle sarıldılar. Kafalarında tasarladıkları işleri yapabilmek için büyük fırsattı bu. İşçi olarak yurt dışına gidecek üyelerin gönderecekleri paralar gerekli sermayeyi temin edebilirdi.
Yenifakılı Kooperatifi’nin 270 üyesinden 134’ü Almanya’ya gitti. Şu belirtilmelidir ki Yenifakılı’lar Almanya’ya gitmek için kooperatif kurmadılar, Kooperatif olarak tasarladıkları işleri gerçekleştirmek için gerekli sermayeyi toplamak için Almanya’ya gittiler…”
BİR FABRİKA…1967 YENİFAKILI UN FABRİKASI
“…Almanya’ya giden kooperatif üyeleri üstlendikleri payları göndermeye başladılar. Gerekli sermaye birikince 1967 yılının Ağustos ayında un fabrikasının temelini atıldı…”
(Kırsal Türkiye’de Toplum Kalkınması ve Kooperatifçilik /Prof. Dr. Cevat Geray / Tuna Yayıncılık ve Dağıtım / 1981 / Yenifakılı Kalkınma Kooperatifi –Kaynak kişi Hüsnü Kurutluoğlu Köy İşleri Bakanlığı Kooperatifçilik Teşkilatı Başkanı Ziraat Yüksek Mühendisi)
“…Boğazlıyan İlçesindeki tek demiryolunun kıyısında kurulu olan Yenifakılı yerel ihraç ürünü olan buğdayın nakliyatında önemli bir ticaret merkezi konumundadır.
1967 yılında un fabrikası inşaatına başlanmıştır. Başlangıç için 1,5 milyon liralık bir bütçe yapılmıştır. Un fabrikası tamamlanmadan ve işletilmeye başlamadan birçok teknik ve mali problemlerle karşılaşılmıştır . Ziraat Bankası’ndan alınan yarım milyonluk kredi ve kooperatif başkanının işin kesintiye uğraması tehlikesini atlatmak için Avrupa’daki işçi ortakların katılma paylarını vermeleri için çıktığı Avrupa gezisi fabrikanın binasının tamamlanmasına yetmiştir.
1973 yılında fabrika üç ay kadar çalışmış ve önemli bir gelir sağlamıştır. Bu kısa deneme üretiminde sonbaharda 1,600 ton buğday alınmıştır. Ertesi yıl, fabrikanın tam kapasite ile çalışacağı hesaplanmıştır…”
BİR HÜZÜN…1974 YENİFAKILI UN FABRİKASI BUĞDAY BULAMIYOR
“…1974 yılında kooperatif çok büyük tehlikeler ve güçlüklerle karşılaşmıştır. (Özetle)…Tahıl fiyatlarının çok artacağı haberlerinin piyasaya etkisiyle yüksek fiyat beklentisi içine giren tahıl tedarikçilerden buğday tedariki mümkün olamamış un fabrikası yedi ay süreyle çalışamaz hale gelmiştir…”
(Göç ve Gelişme Uluslararası İşçi Göçünün Boğazlıyan İlçesindeki Etkileri Üzerine Bir İnceleme (Nermin Abadan – Unat / Ruşen Keleş / Rinus Penninx /Herman Van Renselaar / Leo Van Velzen / Leylâ Yenisey /Ajans –Türk Matbaacılık Sanayii / Ankara)
…
“ …Kooperatifin uygulamakta olduğu Un Fabrikası’nın çeşitli nedenlerle işletmeyi durdurması…” (Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi 6 Ocak 1988-Sayı 1928)
“…Yenifakılı Çevresi S.S. Tarımsal Kalkınma Kooperatifi’nin Fesih ve Tasfiyesine…” (Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi 15 Ağustos 1990-Sayı 2588)
…
Adnan Korkmaz
Sorgun Düşünce Kulübü
